حسابداری ارشد دانشگاه اصفهان

معادله بتا به صورت زیر است:

که در اینجا :

• کواریانس بین بازده پرتفوی با بازده بازار است.
• واریانس بازدههای بازار است.

هر دو کمیت فوق با استفاده ازبازدههای ساده محاسبه میشوند. بتا عموما از سریهای زمانی قیمت گذشته محاسبه میشود. برای مثال، به منظور محاسبه کواریانس و واریانس ممکن است که از بازدههای ساده 60 روز کاری استفاده شود که ممکن است دسترسی به همه این داده ها واقعا کار آسانی نباشد و به همین علت میتوان از منابعی که بتای یک سهم را محاسبه و منتشر کرده اند استفاده نمود.

در اینجا به عنوان مثال چند نمونه از بتای سهام مختلف که از روزنامه دنیای اقتصاد گرفته شده است می آورم:
سامان گستر اصفهان بتای 0.29
سرمایه‏گذاری توکا فولاد بتای 0.81
فرآوری مواد معدنی ایران بتای 0.10
گسترش سرمايه‏ گذاري ايران خودرو بتای 0.70
صنايع لاستيکي سهند بتای 0.29

ضریب بتا شاخصی است از ریسک سیستماتیک یک دارایی مالی یا مجموعه ای از داراییهای مالی نسبت به ریسک پرتفوی بازار . ضریب بتا را می توان از سه جنبه مورد بررسی قرار داد :

1- این ضریب مساوی یک باشد ، یعنی ریسک دارایی مالی برابر ریسک بازار می باشد و این حالت در سرمایه گذاری حالتی خنثی می باشد .

2- در حالت دوم ضریب بتا بزرگتر از یک باشد ، به این معنی می باشد که ریسک سهم بیشتر از ریسک بازار بوده و اصطلاحاٌ این سهم را سهم تهاجمی می نامند.

3- در حالت سوم که ضریب بتا کوچکترراز یک باشد ، یعنی اینکه ریسک سهم مورد نظر کمتر از ریسک بازار بوده و در این حالت سهم را سهم تدافعی می نامند.

ضریب بتا همان شیب معادله رگرسیون و در واقع ضریبی است که نشانگر نوسان قیمتی سهم در مقایسه با بازار کلی که در آن است می باشد.

اگر بتای بازار را 1 بدانیم آنگاه سهم در مقایسه با بازار و بر اساس اختلافشان با این مقدار مرتب میگردند.
بدین ترتیب اگر سهم اغلب بالاتر از بازار حرکت کند بتای بیشتر از یک دارد و اگر اغلب درصدش زیر متوسط بازار باشد بتای آن زیر 1 خواهد بود.

و نکته مهم بحث اینکه :

High-beta stocks are supposed to be riskier but provide a potential for higher returns; low-beta stocks pose less risk but also lower returns

بدین معنی که سهمهای با بتای بالا ریسکی ترند اما پتانسیل بالاتری برای بازدهی دارند و سهم های با بتای پایین ریسک کمتر و بالطبع باردهی کمتری هم خواهند داشت.

هر چه بتای سهم بیشتر باشد ، مخاطره سبد متنوع بیشتر افزایش می یابد .
از دیدگاه سرمایه گذاری که مجموعه سرمایه گذاری در سهامی متنوعی را در اختیار دارد ، سهمی که متضمن بتای بزرگتر است مخاطره زیادتری در بر دارد ، زیرا اضافه کردن آن به مجموعه موجب افزایش مخاطره مجموعه خواهد شد .

از سوی دیگر چنانچه بتای سهام شرکت کوچکتر از یک یا منفی باشد ، بازده آن بطور متوسط به نرخهای بازده بازار یا بازده سبد متنوع حرکت نخواهد کرد . در واقع ارزش سهام متضمن بتای منفی بطور متوسط در جهت عکس ارزش مجموعه سرمایه گذاری حرکت می کند و در نتیجه مخاطره کلی مجموعه مزبور را کاهش می دهد .

جهت برآورد بتای مرتبط با یک فقره اوراق بهادار ، برآورد آماری آن بر مبنای نرخهای بازده تاریخی سهام مربوط است . با توجه به اینکه فاکتور بتا بر اساس اطلاعات تاریخی برآورد می شود ، می توان انتظار داشت که با گذشت زمان بتای مرتبط با سهام مختلف نیز به دلیل تغییر سیاستهای سرمایه گذاری و تامین مالی شرکتها با سایر تغییرات در وضعیت اقتصادی تغییر می کند .