مسووليت اجتماعي
هماهنگي شركت با جامعه و محيط‌زيست

از آنجا كه يك بنگاه اقتصادي به منزله يك نهاد عمومي تلقي مي‌شود و فعاليت خود را با توجه به ساختار و نياز جامعه انجام مي‌دهد، لازم است با اجتماعي كه در آن مستقر است ارتباط متعادل و اثربخشي برقرار كند و علاوه‌بر آن روابط هماهنگ و سازگاري را با محيط زيست پيرامون خود داشته باشد.

وقتي كه يك شركت فعاليتي را از هر نوع شروع مي‌كند، مقداري زمين را در اختيار مي‌گيرد و تعداد زيادي از افراد جامعه را به كار دعوت مي‌كند. اين شركت بايد آمادگي داشته باشد كه خود را به مثابه عضو صادق و موثري از جامعه نشان دهد و احساس تعهد خود به سرنوشت مشترك خويش با جامعه را به روشني بيان كند، تا به تعادل جامعه كمك كرده و سهمي موثر در زندگي اجتماعي اعضاي آن داشته باشد. يكي از مهم‌ترين مسووليت‌هاي بنگاه اقتصادي در سطح محلي اين است كه براي ايجاد رابطه مثبت بين خود، جامعه و محيط زيست بكوشد و از پروژه‌هايي كه باعث اعتلاي جامعه مي‌شود به طور جدي حمايت كند. شركت اين كار را مي‌تواند از راه‌هاي مختلف انجام دهد. اول بايد تصميمي جدي براي توسعه محلي بگيرد و سپس بر پايه اين تصميم خود را از جامعه و جامعه را از خود بداند. با چنين تعهدي و همراه با صداقت در مقابله با مشكلات اجتناب‌ناپذير روزانه، حضورش براي جامعه و عموم مردم حضوري مبارك خواهد بود و سرنوشت خود را به ديگران و جامعه گره خواهد زد. همكاري با يكديگر و پيشرفت با هم در يك منطقه مي‌تواند نويد دهد كه نتيجه كار شركت عبارت است از توليد، توزيع و گسترش منفعت همگاني.
يكي از اقدامات منطقي شركت در زمان استقرار در يك منطقه، ايجاد اشتغال براي مردم است. شركت‌ها موظف هستند كه با خلاقيت و ابتكار و فعاليت‌هاي جدي و پرشور، براي اكثر افراد جامعه خود كار ايجاد كنند تا اضطراب يافتن كار و ترس از دست دادن آن را در ميان افراد جامعه تسكين بخشند. از طرفي ديگر، وقتي شركتي با تلاش مداوم فرصت‌هاي بيشتري براي كار، خلاقيت و توليد فراهم مي‌كند، دستمزد كارمندانش را بالا مي‌برد و شرايط كار را بهبود مي‌بخشد، كارمندان احساس رضايت مي‌كنند و قدرت خريد آنها نيز افزايش مي‌يابد.
به طور طبيعي اثر اين اقدامات مفيد در بسياري موارد مشاهده مي‌شود و جامعه در مجموع در مسير پيشرفت و موفقيت بهتري قرار مي‌گيرد؛ بنابراين يك شركت متعهد است كه تلاش پايداري را براي كمك به توسعه منطقه انجام دهد. توسعه منطقه‌اي از طريق رشد اثربخش شركت باعث ايجاد اشتغال، بالا رفتن سطح دستمزد، افزايش قدرت خريد مردم و نهايتا استقبال و حمايت مردم از شركت خواهد شد. اينكه يك شركت علاقه‌مند به ايجاد شعبات و كارخانه‌ها يا موسسه‌هاي مختلف خود در مناطقي باشد كه مردم متقاضي آن هستند، داراي اهميت است. شركت با اين كار مي‌تواند نقشي مهم در ايجاد شغل در مناطق مختلف داشته باشد و به توسعه منطقه‌اي كمك كند. چنين اقدامي نه تنها به اشتغال بلكه به بهبود بهداشت، سلامت عمومي، تفريحات و تربيت بدني مردم ياري مي‌رساند. امروزه بسياري از شركت‌ها، به عنوان مزاياي شغلي، استاديوم، استخر، كلينيك بهداشتي و مراكز تفريحي براي سلامت و استراحت كارمندانشان ايجاد مي‌كنند.
براي حفظ توانايي يا بهسازي نيروي كار كارمندان فضا و امكانات مناسب تقويت روحي و جسمي تاسيس مي‌كنند. اين گونه اقدامات قابل‌تحسين و ارزشمند است و به سلامت رواني، اجتماعي و جسمي افراد جامعه كمك مي‌كند. در ژاپن، حداقل چندين نوع از اين امكانات براي استفاده عمومي وجود دارد. من فكر مي‌كنم شركت‌ها به در نظر گرفتن چنين امكاناتي فقط براي كارمندان خود بسنده نكنند؛ بلكه بايد به شفابخشي جامعه و توانمندسازي منطقه خود نيز توجه كنند. شايان تقدير است اگر شركت‌ها غير از كارمندانشان، به عموم مردم نيز اجازه استفاده از مكان‌هاي بهداشتي و تفريحي شركت را بدهند. مثلا در ساعات كار يا اوقاتي كه اين نوع تاسيسات مورد استفاده كارمندان نيست، آنها را تحت شرايطي براي استفاده عموم آزاد اعلام كنند. احتمالا اين نوع امدادرساني به جامعه ايفاي قسمتي از مسووليت اجتماعي شركت‌ها محسوب مي‌شود، زيرا با اجازه استفاده عام از اين تسهيلات، شركت‌ها كمبود چنين امكاناتي را در جامعه جبران نموده و افراد منطقه را تشويق به فعاليت‌هاي تفريحي و ورزشي بيشتري خواهند كرد و به حفظ بهداشت رواني و اجتماعي جامعه ياري خواهند رساند. موضوع مهم ديگر اين است كه چگونه ساختمان‌ها، زمين‌ها و تشكيلات شركت با محيط پيرامون خود تناسب پيدا كند؟ شايد بنا كردن يك ساختمان به تنهايي ايرادي نداشته باشد و در نوع خود زيبا باشد، اما اينكه ساختمان بايد در جاي مناسبي قرار گيرد و با نماي شهر و نماي طبيعت پيرامون خود تناسب داشته باشد و به طور كلي مناظر اطراف را خراب نكند، نكته‌اي است كه مديران يك بنگاه اقتصادي بايد به آن توجه كنند.
چندي پيش، در يكي از سفرهايم به سوئيس، از اينكه مردم اين كشور توانسته‌اند اين همه ساختمان‌هاي مختلف را با چشم‌اندازهاي متنوع هماهنگ و زيباسازي كنند شگفت‌زده شدم. به نظر من در حقيقت حضور خانه‌ها و ساختمان‌ها در خدمت زيبا كردن مناظر بودند. به نظر مي‌رسد در ژاپن بسياري از ساخت‌و‌سازهاي مسكوني به جاي تقويت زيبايي‌هاي طبيعت، آن را بد منظره كرده‌اند. استقرار در جايگاه خوب با ظاهر مناسب و متناسب با محيط پيرامون، به طور يقين قسمتي از مسووليت اجتماعي يك شركت است. وقتي يك شركت، ساختمان و تاسيساتي بنا مي‌كند بايد به هماهنگي و تناسب بناها با محيط اطراف خود توجه كند. شايد در حد آرزو باشد اما بايد توجه داشت كه چگونه اين تاسيسات مي‌تواند بر زيبايي محل يا شهر بيفزايد و چگونه مي‌تواند كيفيت زندگي را در منطقه بالا ببرد. يك شركت وقتي خود را از نظر اجتماعي وام‌دار مي‌داند، بايد به هر صورت كه مي‌تواند هماهنگي و سازگاري بين تاسيسات، محل و محيط زيست خود با محيط پيرامون ايجاد كند. بايد به عنوان عضوي از منطقه در يافتن كمبودهاي جامعه تلاش كند و با كسب اطلاعات و مشاركت موثر با جامعه به يافتن راه‌هاي رسيدن به اهداف اجتماعي و حذف كمبودهاي منطقه‌اي، دست يابد. علاقه‌مندي شركت‌ها براي تعامل موثر با جامعه محل فعاليت سبب مي‌شود تا جامعه و شركت در مواجهه با مشكلات و طريق يافتن راه‌حل آنها به نحو اثربخشي به يكديگر كمك كنند. مهم‌ترين قسمت مسووليت اجتماعي شركت‌ها اين است كه اهداف خود را براساس تفكر همزيستي سازنده با جامعه و پيشرفت دوجانبه بنا كنند.
منبع: كتاب «مسووليت اجتماعي بنگاه‌هاي اقتصادي»
ترجمه: محمدرضا سركارآراني – مريم داداش‌زاده