چگونه تمركز اطلاعاتي به وجود آوريم

يكي از بزرگ‌ترين مشكلاتي كه بر سر راه افراد خلاق كه ذاتا كنجكاوند و همه جا به دنبال ايده‌هايي جديد هستند، اطلاعات اضافي است.

غرق شدن در تمام اطلاعاتي كه از سوي تلويزيون، راديو، مجلات، روزنامه‌ها و علي‌الخصوص اينترنت به سوي ما سرازير است، خيلي ساده است. ياد گرفتن چگونگي كنار آمدن با اين توفان فزاينده براي تمركز روي امور ارزشمندتان، موضوعي بسيار ضروري است. در اين فصل روش‌هايي را فرا مي‌گيريد كه به شما كمك مي‌كنند روي اطلاعات مورد نياز خود تمركز كرده و بقيه را ناديده بگيريد.
در سال 1990 ريچارد سائول ورمن معمار اطلاعات كتابي تحت عنوان «تشويش اطلاعاتي» نوشت. نكته‌هاي اصلي كتاب اين بود كه ما در اطلاعات غرق شده‌ايم. مثال جالب توجهي كه او در كتابش نقل كرده بود اشاره مي‌كرد كه از يك نسخه هفتگي مجله نيويورك تايمز به قدري اطلاعات دارد كه يك انسان معمولي در قرن هفدهم در انگلستان در تمام طول عمرش نيز به اين اندازه با اطلاعات مواجه نمي‌شد. زماني كه ورمن اين كتاب را مي‌نوشت هنوز اينترنت آن قدر گسترده نشده بود تا ساير منابع اطلاعاتي كه تا كنون ابداع شده بود را تحت‌الشعاع قرار دهد.
البته خيلي عالي است كه ما به راحتي مي‌توانيم به اين همه اطلاعات دسترسي پيدا كنيم. اما مشكل اينجا است كه بايد بفهميم اطلاعات به دست آمده قابل اطمينان است يا خير؟ آيا اين اطلاعات به روز يا قديمي است؟ به كار ما مربوط مي‌شود يا خير و ...
در سال 2003 در «ژورنال شخصيت و روانشناسي‌ اجتماعي» نتايج يك بررسي نشان مي‌داد كه انسان‌هاي خلاق اغلب قادر نيستند مانع از نفوذ اطلاعات نامربوط بشوند. به شكل افراطي، اين قضيه مي‌تواند يك بيماري رواني تلقي گردد اما در حد متوسط، به گونه‌اي است كه مي‌توانند بين اطلاعات نامربوط و مساله‌اي موجود، ارتباط برقرار كنند. با اين وجود، اين حالت، تمركز را دشوار مي‌كند و مي‌تواند بر ضد شما عمل كند.

چگونه اطلاعات را به شكلي هدفمند دريافت كنيد
اطلاعات زماني لبريز مي‌شوند كه شما بدون داشتن هدفي در ذهن خود، آنها را دريافت كنيد.
اگر هدفي ايجاد كنيد خودبه‌خود ذهنتان فيلتر ايجاد كرده و اطلاعات نامربوط را حذف مي‌كند. يك مثال خوب در اين باره حجم زياد نامه‌هاي الكترونيكي است كه اغلب دريافت مي‌كنيم. بعضي از آنها شخصي و نيازمند رسيدگي هستند و بعضي هم ناخواسته‌اند و بايد فورا پاك شوند، اما مشكل بقيه نامه‌ها هستند. در اينجا قانون 20/80 يك بار ديگر به كمك ما مي‌آيد.
اغلب اوقات تنها 20 درصد اين نامه‌ها به اهداف پراهميت شما مربوط مي‌شوند و 80 درصد بقيه ممكن است در كل جالب باشند، ولي مستقيما به كارتان مربوط نباشند. در اينجا 4 استراتژي را مي‌آموزيم كه مي‌توانيد آنها را براي همه انواع اطلاعات از منابع مختلف استفاده كنيد.
* قبل از اينكه بخواهيد به يك منبع اطلاعاتي توجه كنيد، سريعا در ذهن خود عناوين مرتبط با اهدافتان را مرور كنيد.
* اگر متوجه شديد كه اين اطلاعات نامربوط هستند. اصلا طرف آنها نرويد – آنها را بيرون بريزيد يا در جايي نگه داريد تا بعدا در صورت نياز به سراغشان برويد.
* اگر امكان داشته باشد، مرور اين اطلاعات را به شخص ديگري تفويض كنيد. به او بگوييد به دنبال چه هستيد. آنها مي‌توانند قسمت‌هاي مهم و موردنظر را براي شما مشخص ساخته، فتوكپي يا اسكن كنند.
* براي اطلاعاتي كه سراغشان مي‌رويد. به جاي اينكه همه مطلب را بخوانيد، با نگاهي سريع به دنبال مطالبي باشيد كه مهم‌تر هستند. براي كمك مي‌توانيد به عناوين فصل‌ها، سرتيترها، جملات تيتروار يا پررنگ شده و نكات كليدي انتهاي فصول مراجعه كنيد.

اطلاعات را از منابع موثق بگيريد
اين روزها هر كس مي‌تواند ظرف چند دقيقه يك وب‌سايت وبلاگ درست كند و اطلاعات غيرقابل‌اطميناني را به عنوان حقايقي مطرح نموده يا خود را مرجع و صاحب‌نظر معرفي كند؛ در حالي كه هيچ تحصيلات يا تجربه‌اي ندارد. يا ممكن است تحصيلكرده يا با تجربه هم باشد، ولي هدف نهايي او فروش چيزي به شما باشد، يكي از فوايد موتورهاي جست‌و‌جو اين است كه براي موضوع موردنظرتان منابع متنوعي معرفي كرده و تنها به يك منبع بسنده نمي‌كنند؛ بنابراين اگر اطلاعات موردنظرتان پراهميت باشد، لازم است كه سوابق و قابل‌اعتماد بودن آن را كنترل كنيد و قبل از انجام هر كاري بر پايه اين اطلاعات، همه چيز را دوباره چك كنيد.

شيوه يادگيري خود را بشناسيد و به كار ببريد
افراد روش‌هاي متفاوتي براي يادگيري دارند. برخي دوست دارند مطالعه كنند، برخي دوست دارند در سخنراني‌ها شركت كنند، بعضي براي مسلط شدن به چيزي بايد حتما آن را به شكلي تجربي و عملي ياد بگيرند. اين روزها تقريبا همه انواع اطلاعات به شكل‌هاي مختلف قابل‌يادگيري هستند. مثلا براي ياد گرفتن نحوه استفاده از يك نرم‌افزار مي‌توانيد كتابچه راهنماي آن را بخوانيد يا از طريق صوتي با نوار ويدئويي آموزش ببينيد. يا مي‌توانيد در كلاس‌هاي آموزشي شركت كرده و خودتان به شكلي عملي تجربه كنيد.
اگر تا به حال راه‌هاي مختلف را امتحان نكرده‌ايد، از وجود اين همه اطلاعات به اشكال مختلف مثل دي‌وي‌دي، پادكست، كتاب‌هاي صوتي و ... متعجب خواهيد شد؛ بنابراين اگر در بهره‌گيري از اين همه اطلاعات از روشي كه مناسب شما است، استفاده نكنيد ضمن اينكه آموختن اين مهارت‌ها براي شما به امر مشكلي تبديل خواهد شد، زمان زيادي را هم از دست خواهيد داد. يكي از دلايلي كه من اين كتاب را با اين همه مطلب اضافي در وب‌سايت همراه كرده‌ام اين است كه شما با گوش دادن يا ديدن اين موضوعات روش‌هاي ديگر يادگيري را نيز امتحان خواهيد كرد. اگر براي دستيابي به هدفتان لازم است مطلبي را بياموزيد، قبل از اقدام، همه روش‌هاي مختلف را در نظر بگيريد و از روشي استفاده كنيد كه مطابق با سليقه شماست.
منبع: كتاب «تمركز؛ رمز موفقيت در كار و زندگي»، ترجمه شهداد شعباني و احمد شعباني‌فرد