سوالی از حسابرسان

گارو هوانسیان فر*
مخاطبین این نوشتار سرپرستان ارشد و مدیران در موسسات حسابرسی معتبر هستند. مجمع عمومی عادی سالانه شرکت آلفا (سهامی خاص) در اواخر تیرماه 1391 برای رسیدگی به گزارش بازرس قانونی و سایر موارد مربوط به سال مالی منتهی به 29 اسفند ماه 1390 تشکیل شده است.

بازرس شرکت که شخصی از معتمدین شرکت است، در گزارش خود فقط به موارد قانون تجارت اشاره کرده است و در نهايت نسبت به صحت و سقم حساب‌ها اظهار‌نظر مثبت (!!) ارائه داده است. گزارش بازرس قانونی در مجمع يادشده قرائت و در نهايت صورت‌های مالی شرکت به تصویب کلیه صاحبان سرمایه شرکت آلفا رسیده است. هیات‌ مدیره شرکت آلفا در اواخر شهریور ماه 1391 از یک موسسه حسابرسی معتبر در خواست کرده است که صورت‌های مالی آن شرکت را برای سال مالی منتهی به 29 اسفند ماه 1390 حسابرسی و نظر خود را نسبت به آنها ارائه دهد. موسسه يادشده کار حسابرسی را در اول مهر ماه 1391 شروع و در 21 مهرماه 1391 گزارش حسابرسی را تحویل هیات مدیره شرکت كرد. تاریخ پایان عملیات حسابرسی، 19 مهر ماه 1391 و تاریخ تایید صورت‌های مالی توسط هیات مدیره، 14 تیرماه 1391 بوده است. از شما خواننده گرامی درخواست می‌شود، به سوالات زیر پاسخ دهید:
1- آیا لازم است که تاریخ تایید صورت‌های مالی توسط شرکت به تاریخی نزدیک به تاریخ درخواست حسابرسی، یعنی اواخر شهریور‌ماه 1391 یا تاریخ دیگری در مهر‌ماه 1391 (قبل از تاریخ گزارش حسابرس) تغییر یابد؟
2- آیا در یادداشت‌های توضیحی پیوست صورت‌های مالی باید رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه (در صورت وجود) تا تاریخ جدید (درصورتی‌که تاریخ تایید صورت‌های مالی تغییر یافته باشد) بهنگام شود؟ بدون توجه به پاسخ مثبت یا منفی شما، در این مورد حسابرس تا چه تاریخی باید رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه را رسیدگی كند؟
3- تاییدیه مدیران باید به چه تاریخی باشد؟ به این سوال در دو حالت جواب دهید: 1- تاریخ تایید صورت‌های مالی تغییر نیافته باشد. 2- تاریخ تایید صورت‌های مالی تغییر یافته باشد.
4- در صورتی که کلیه یا تعدادی از اعضای هیات مدیره عوض شده باشند، تاییدیه مدیران باید توسط چه کسی یا کسانی امضا شود؟ به این سوال نیز در دو حالت تغییر در صورت‌های مالی (طبق بند 5 ذیل) و عدم تغییر در صورت‌های مالی پاسخ دهید.
5- آیا حسابرس می‌تواند از مسوولان شرکت بخواهد که بدون تغییر مبالغ، در صورت‌های مالی و یادداشت‌های توضیحی پیوست صورت‌های مالی شرکت تغییراتی دهند (البته در صورت لزوم) و صورت‌های مالی جدیدی (البته جدید فقط از نظر نحوه ارائه اقلام و افشاها) ارائه دهند و حسابرس نسبت به صورت‌های مالی جدید اظهار نظر كند؟ در چنین صورتی، صورت‌های مالی جدید باید توسط چه کسانی تایید شود؟
6- آیا امکان دارد که حسابرس بتواند اظهار نظر مقبول ارائه دهد؟ یا اینکه گزارش او باید حداقل مشروط باشد.
7- گزارش حسابرس به چه تاریخی باید باشد؟ به این سوال در حالت‌های مختلف پاسخ دهید: 1- صورت‌های مالی اولیه (بدون تغییرات) با تاریخ تایید شده اولیه ارائه شده باشد. 2- در صورت‌های مالی و یادداشت‌های توضیحی پیوست آن تغییراتی طبق بند 5 بالا داده شده باشد ولی تاریخ آن به تاریخ اولیه، یعنی تیرماه 1391 باشد. 3- در صورت‌های مالی و یادداشت‌های توضیحی پیوست آن تغییراتی طبق بند 5 فوق داده شده باشد ولی تاریخ آن به تاریخی در آخر شهریور‌ماه یا اوایل مهر ماه (قبل از تاریخ گزارش حسابرس) تغییر یافته باشد.
* عضو پیوسته انجمن حسابداران خبره مدیریت انگلستان، حسابدار خبره مدیریت جهانی