موديان مالياتي و تكاليف یکطرفه پيشرو
موديان مالياتي و تكاليف یکطرفه پيشرو
در قانون مالياتهاي مستقيم نیز تكاليف بسياري براي موديان مالياتي الزام
شده كه هر كدام اگر انجام نشود يا درست انجام نشود داراي تبعات قانوني و
هزينه براي اين بنگاه اقتصادي است و رفتارهاي مغاير قانون ماموران
مالياتي موجبات نارضايتي موديان مالياتي را فراهم كرده است. بديهي است
سازمان امور مالياتي با بحثهاي لاینحل فرارهاي مالياتي، دو دفترهها،
كتمان درآمد، فروش خارج از فاكتور و فاكتور به نام ديگري و... روبهرو است و
قصد دارد با اين كنترلها كه خلاصه آن در ذيل خواهد آمد معضلات يادشده را
برطرف كند. سوال: آيا تا به حال این روش افزایش تکالیف مودیان موفق بوده
است؟
چند مطلب زير در اين خصوص قابل توجه است:
الف- رويه سازمان مالياتي بر اين شده كه هركس اطلاعات بدهد يا بيشتر با ادارات مالياتي همكاري كند بيشتر تحت تفتيش، استنطاق و بازرسي مالياتي قرار ميگيرد. در عوض هركس اطلاعات كم بدهد يا ندهد آزاد است و با او كاري ندارند.
ب- موديان مالياتي كه اطلاعاتي به سازمان مالياتي مي دهنداگر فعاليت شفاف دارند كه مشكلي ندارند تا هر اطلاعاتي را در اختيار ادارات مربوطه قرار دهند ولي در مورد شركتهاي غيرشفاف، اطلاعات با هماهنگي و الزام اشخاص طرف حساب به سازمان امور مالياتي ارسال ميشود. با اين قانون و مقررات سازمان امور مالياتي هنوز هم قادر نيست با تبادل اطلاعات
دوطرفه خريد و فروش، درآمد و هزينه، پيش پرداخت و پيشدريافت و ... اطلاعات مالي شركتها را كنترل كند و تقريبا جواب نداده و نخواهد داد. مگر اينكه اطلاع رساني قانونمند شود و اقتصاد زيرزميني كاهش يابد و.... .
اما خلاصهاي از تكاليف نامحدود موديان مالياتي برای ادارات مالیاتی:
1- تنظيم دفاتر قانوني (با ملاحظه يكي از دهها مورد ايراد آييننامهاي، ارجاع پرونده به هيات 3 نفره و در بيشتر موارد تاييد نظر اداره كل و علي الراس).
2- ارائه اظهارنامه ماليات عملكرد و ارائه انواع صورت ريزها (به تازگي نيز جدول تفصيلي اطلاعات ارز حاصل از فروش صادراتي).
3- ارائه اظهارنامه ماليات بر ارزش افزوده هر سه ماه يكبار.
4- ارائه گزارشهاي خريد و فروش فصلي (موضوع ماده 169 مكرر) هر سه ماه يكبار.
5- ارائه قراردادهاولیستهای موضوع ماده 86، 104، 107 و 53 ق.م.م به ادارات مالياتي.
6- تهيه 30 رديف اطلاعات براي اداره مالياتي در اجراي بند 2 ماده 97 ق.م.م .
و...
همانگونه كه ملاحظه ميشود گروهي از حسابداران در شركت بايد در طول سال فقط اطلاعات براي ادارات مالياتي آماده كنند ضمن اينكه خيلي از آنها تكراري است و چند باره ارائه ميشود. همچنين بسیاری از اطلاعات ارائه شده فوق، بار ديگر توسط اداره مالیاتی در قالب کاغذ (فهرستهاي گمركي و اطلاعيهها) به منظور اطمینان از ثبت در دفاتر به همین مودی(يا حسابدار رسمي مربوطه) ارسال میشود و روکش اسناد حسابداری برای چندمین بار درخواست میشود!
در اين ارتباط مطالب زير حائز اهميت است:
1- در هر اداره مالياتي، حداقل 400 پرونده مالياتي وجود دارد. يك سال 365 روز است پنج شنبهها نيز تعطيل. روزهای كاري مفيد يك مميز مالياتي 200 روز است. اين مميز محترم علاوه بر رسيدگي به حسابهاي شركت و تشخيص درآمد مشمول ماليات بايد در محل حوزه مالياتي پاسخگوي موديان مالياتي و ... باشد. حال سوال اين است كه اطلاعات ارائه شده فوق با این فرصت اندک، آیا قابل پردازش و بررسي در دفاتر موديان مالياتي هست؟ و آیا خروار اطلاعات ارائه شده به شرح فوق، قابلیت کاربرد برای ادارات مالیاتی دارد؟ آیا ممیزان مالیاتی فرصت نگاه کردن و... به این همه کاغذ دارند؟!
2- به فرض با بررسيهاي تقابلي انجام شده (كه بسياري از آنها هم صحيح نيست، مثلا درخصوص پيش فاكتورهاي صادره و...) در چند مورد محدود و موردی و اتفاقی، اطلاعيهها در يكي از دفاتر ثبت نشود و اداره مالياتي دفاتر را عليالراس كند. قطعا موضوع فوق، تبعات بدي خواهد داشت زيرا مودي يادشده در سنوات بعد به سمت غیرشفافيت (دو دفتره شدن و كاهش قابل توجه درآمدها و ...) حركت خواهد كرد و اگر هم از اول غيرشفاف بود كه غلظت آن را بيشتر ميكند.
3- اینکه فكر ميكنيم با اخذ اطلاعات از اداره كل گمرك و ...و مطرح كردن چند تاخير ثبت و ارجاع به هيات 3 نفره، سيستم مالياتي اصلاح ميشود هرگز چنين نيست. اين نحوه برخوردهای سنتی و افراطی و یکطرفه، تيشه است به ريشه وضع مالياتي موجود!
4- دلیل علاقه بیش از حد ممیزان به علیالراس کردن چیست؟ چرا ممیزان به جای رسیدگی معمول و منطقی و بررسی اسناد و مدارک و...... به دنبال این هستندکه هرطور شده یک مدرک یا دلیلی (حتی یک خدشه کوچک در دفاتر قانونی و ...) پیدا کنند و مالیات را از طریق علی الراس تشخیص دهند؟ چگونه است كه ثبت نشدن یک معامله چند میلیون ریالی در دفاتر یک شرکت با گردش هزار میلیارد ریال، موجب علیالراسی میشود؟
5- تکالیف متعدد و یکطرفه برای مودیان چیده میشود و... حال سوال این است آیا سازمان امور مالیاتی از نماینده مودیان بزرگ و خوش حساب، هنگام تهیه پیشنویس اصلاحیه قانون اخیر، دعوت كرده و نظر آنها را خواسته است؟!
پیشنهاد و استمداد از رياست محترم سازمان مالياتي
رياست محترم سازمان امور مالياتي، خود تحصيل كرده رشته اقتصاد است و سابقه هيات مديره در شركتهاي معظم و اشراف كامل به مسائل فوق را دارد. به طور قطع سازمان امور مالياتي كه متولي شناسايي و تشخيص درآمد مشمول ماليات، مطالبه و وصول ماليات است، بايد وظايف خود را انجام دهد.
در اين زمينه ميتوان از گفتههاي رياست محترم سازمان امور مالياتي در نشست صبحانه اتاق بازرگاني متوجه نگرانيهاي وي از وضعيت مالياتي بود كه اظهار كرد: «توليدكننده يك ترازنامه به من ميدهد كه زيان ده است و سپس يك ترازنامه به بانك ميدهد كه سودده است.
من زماني ورود پيدا ميكنم كه دو ترازنامه سود و زيان گذاشته ميشود و از من ميپرسند كه اين توليدكننده كه ترازنامههاي سود و زيان دارد چرا از دادن ماليات معاف شده است؟ حسابرس هم كه پاي ترازنامه را مهر ميزند، اخلاق حرفهاي را رعايت نميكند. يك چيزهايي هم پشت صحنه رخ ميدهد كه اگر نتوانم ماليات بگيرم مشروعيت ندارم.»
نخست آيا تمام حسابرسان كشور اينطور مهر ميزنند؟ ديگر اينكه واضح است كه فرار مالياتي و ... برقرار است. اما آيا با اخذ هزار خروار كاغذ و اطلاعات به شرح يادشده و برگشت دوباره آنها به شرکت مودی و... مشكلات ديگر حل ميشود؟ قطعا خير. بدیهی است تقابل و جبههگيري در مقابل مودي، هرگز جوابگو نخواهد بود. ماليات ستاني مثل ساير كنشهاي اجتماعي است. براي هر عملي، عكسالعملي است مساوي با آن ولي در خلاف جهت آن.
پیشنهاد میشود به جای تقابل و افزایش تکالیف مودیان و... آسيبشناسي مالياتي انجام شود، فرهنگسازی مالیاتی بهینه شود، طرح نظام جامع مالياتي عملیاتی شود، كنترلهاي سازمان مالياتي به جای کاغذ با اجراي سيستمهاي پيشرفته نرمافزاری باشد، سیستمهای دستی کنار گذاشته شود، براي موديان شفاف، فرش قرمز پهن كنيم، ساختارها اصلاح شود، از تجارب مالياتي كشورهاي موفق در اين زمينه استفاده شود و ....
در آخر پیشنهاد میشود ریاست محترم سازمان امور مالیاتی در ماه یک روز را اختصاص دهند به ملاقاتهای مردمی که مودیان،حسابداران رسمی، ماموران مالیاتی، متخصصان، نمایندگان اصناف مختلف و ....، مواردی را به استحضار ایشان برسانند که به طور قطع برای سیستم مالیاتی مفید خواهد بود زيرا 100 درصد موارد مالیاتی و معضلات از سوی مشاوران ایشان قابل انتقال نخواهد بود. این موضوع در اصلاح سیستم مالیاتی بسیار موثر خواهد بود.
* حسابدار رسمي- حسابدار مستقل
mbataghvaIACPA@yahoo.com
مصطفي باتقوا *
موديان مالياتي در راستاي اداره بنگاه اقتصادي،
مسووليتهاي سنگينی به عهده دارند از جمله خريد مواد اوليه، فروش محصولات،
تامين منابع مالي و... . علاوه بر موارد فوق، موديان بنگاه اقتصادي بايد
پاسخگوي حسابرسان متعدد باشند (رجوع شود به مقاله اينجانب در همين روزنامه
با عنوان «لزوم تدوين قانون جامع حسابرسي») از جمله حسابرسان مالي (در قالب
بازرس قانوني)، حسابرس مالياتي، حسابرس عملياتي، حسابرسان ديوان محاسبات،
حسابرسان سازمان بازرسی كل كشور و... .
چند مطلب زير در اين خصوص قابل توجه است:
الف- رويه سازمان مالياتي بر اين شده كه هركس اطلاعات بدهد يا بيشتر با ادارات مالياتي همكاري كند بيشتر تحت تفتيش، استنطاق و بازرسي مالياتي قرار ميگيرد. در عوض هركس اطلاعات كم بدهد يا ندهد آزاد است و با او كاري ندارند.
ب- موديان مالياتي كه اطلاعاتي به سازمان مالياتي مي دهنداگر فعاليت شفاف دارند كه مشكلي ندارند تا هر اطلاعاتي را در اختيار ادارات مربوطه قرار دهند ولي در مورد شركتهاي غيرشفاف، اطلاعات با هماهنگي و الزام اشخاص طرف حساب به سازمان امور مالياتي ارسال ميشود. با اين قانون و مقررات سازمان امور مالياتي هنوز هم قادر نيست با تبادل اطلاعات
دوطرفه خريد و فروش، درآمد و هزينه، پيش پرداخت و پيشدريافت و ... اطلاعات مالي شركتها را كنترل كند و تقريبا جواب نداده و نخواهد داد. مگر اينكه اطلاع رساني قانونمند شود و اقتصاد زيرزميني كاهش يابد و.... .
اما خلاصهاي از تكاليف نامحدود موديان مالياتي برای ادارات مالیاتی:
1- تنظيم دفاتر قانوني (با ملاحظه يكي از دهها مورد ايراد آييننامهاي، ارجاع پرونده به هيات 3 نفره و در بيشتر موارد تاييد نظر اداره كل و علي الراس).
2- ارائه اظهارنامه ماليات عملكرد و ارائه انواع صورت ريزها (به تازگي نيز جدول تفصيلي اطلاعات ارز حاصل از فروش صادراتي).
3- ارائه اظهارنامه ماليات بر ارزش افزوده هر سه ماه يكبار.
4- ارائه گزارشهاي خريد و فروش فصلي (موضوع ماده 169 مكرر) هر سه ماه يكبار.
5- ارائه قراردادهاولیستهای موضوع ماده 86، 104، 107 و 53 ق.م.م به ادارات مالياتي.
6- تهيه 30 رديف اطلاعات براي اداره مالياتي در اجراي بند 2 ماده 97 ق.م.م .
و...
همانگونه كه ملاحظه ميشود گروهي از حسابداران در شركت بايد در طول سال فقط اطلاعات براي ادارات مالياتي آماده كنند ضمن اينكه خيلي از آنها تكراري است و چند باره ارائه ميشود. همچنين بسیاری از اطلاعات ارائه شده فوق، بار ديگر توسط اداره مالیاتی در قالب کاغذ (فهرستهاي گمركي و اطلاعيهها) به منظور اطمینان از ثبت در دفاتر به همین مودی(يا حسابدار رسمي مربوطه) ارسال میشود و روکش اسناد حسابداری برای چندمین بار درخواست میشود!
در اين ارتباط مطالب زير حائز اهميت است:
1- در هر اداره مالياتي، حداقل 400 پرونده مالياتي وجود دارد. يك سال 365 روز است پنج شنبهها نيز تعطيل. روزهای كاري مفيد يك مميز مالياتي 200 روز است. اين مميز محترم علاوه بر رسيدگي به حسابهاي شركت و تشخيص درآمد مشمول ماليات بايد در محل حوزه مالياتي پاسخگوي موديان مالياتي و ... باشد. حال سوال اين است كه اطلاعات ارائه شده فوق با این فرصت اندک، آیا قابل پردازش و بررسي در دفاتر موديان مالياتي هست؟ و آیا خروار اطلاعات ارائه شده به شرح فوق، قابلیت کاربرد برای ادارات مالیاتی دارد؟ آیا ممیزان مالیاتی فرصت نگاه کردن و... به این همه کاغذ دارند؟!
2- به فرض با بررسيهاي تقابلي انجام شده (كه بسياري از آنها هم صحيح نيست، مثلا درخصوص پيش فاكتورهاي صادره و...) در چند مورد محدود و موردی و اتفاقی، اطلاعيهها در يكي از دفاتر ثبت نشود و اداره مالياتي دفاتر را عليالراس كند. قطعا موضوع فوق، تبعات بدي خواهد داشت زيرا مودي يادشده در سنوات بعد به سمت غیرشفافيت (دو دفتره شدن و كاهش قابل توجه درآمدها و ...) حركت خواهد كرد و اگر هم از اول غيرشفاف بود كه غلظت آن را بيشتر ميكند.
3- اینکه فكر ميكنيم با اخذ اطلاعات از اداره كل گمرك و ...و مطرح كردن چند تاخير ثبت و ارجاع به هيات 3 نفره، سيستم مالياتي اصلاح ميشود هرگز چنين نيست. اين نحوه برخوردهای سنتی و افراطی و یکطرفه، تيشه است به ريشه وضع مالياتي موجود!
4- دلیل علاقه بیش از حد ممیزان به علیالراس کردن چیست؟ چرا ممیزان به جای رسیدگی معمول و منطقی و بررسی اسناد و مدارک و...... به دنبال این هستندکه هرطور شده یک مدرک یا دلیلی (حتی یک خدشه کوچک در دفاتر قانونی و ...) پیدا کنند و مالیات را از طریق علی الراس تشخیص دهند؟ چگونه است كه ثبت نشدن یک معامله چند میلیون ریالی در دفاتر یک شرکت با گردش هزار میلیارد ریال، موجب علیالراسی میشود؟
5- تکالیف متعدد و یکطرفه برای مودیان چیده میشود و... حال سوال این است آیا سازمان امور مالیاتی از نماینده مودیان بزرگ و خوش حساب، هنگام تهیه پیشنویس اصلاحیه قانون اخیر، دعوت كرده و نظر آنها را خواسته است؟!
پیشنهاد و استمداد از رياست محترم سازمان مالياتي
رياست محترم سازمان امور مالياتي، خود تحصيل كرده رشته اقتصاد است و سابقه هيات مديره در شركتهاي معظم و اشراف كامل به مسائل فوق را دارد. به طور قطع سازمان امور مالياتي كه متولي شناسايي و تشخيص درآمد مشمول ماليات، مطالبه و وصول ماليات است، بايد وظايف خود را انجام دهد.
در اين زمينه ميتوان از گفتههاي رياست محترم سازمان امور مالياتي در نشست صبحانه اتاق بازرگاني متوجه نگرانيهاي وي از وضعيت مالياتي بود كه اظهار كرد: «توليدكننده يك ترازنامه به من ميدهد كه زيان ده است و سپس يك ترازنامه به بانك ميدهد كه سودده است.
من زماني ورود پيدا ميكنم كه دو ترازنامه سود و زيان گذاشته ميشود و از من ميپرسند كه اين توليدكننده كه ترازنامههاي سود و زيان دارد چرا از دادن ماليات معاف شده است؟ حسابرس هم كه پاي ترازنامه را مهر ميزند، اخلاق حرفهاي را رعايت نميكند. يك چيزهايي هم پشت صحنه رخ ميدهد كه اگر نتوانم ماليات بگيرم مشروعيت ندارم.»
نخست آيا تمام حسابرسان كشور اينطور مهر ميزنند؟ ديگر اينكه واضح است كه فرار مالياتي و ... برقرار است. اما آيا با اخذ هزار خروار كاغذ و اطلاعات به شرح يادشده و برگشت دوباره آنها به شرکت مودی و... مشكلات ديگر حل ميشود؟ قطعا خير. بدیهی است تقابل و جبههگيري در مقابل مودي، هرگز جوابگو نخواهد بود. ماليات ستاني مثل ساير كنشهاي اجتماعي است. براي هر عملي، عكسالعملي است مساوي با آن ولي در خلاف جهت آن.
پیشنهاد میشود به جای تقابل و افزایش تکالیف مودیان و... آسيبشناسي مالياتي انجام شود، فرهنگسازی مالیاتی بهینه شود، طرح نظام جامع مالياتي عملیاتی شود، كنترلهاي سازمان مالياتي به جای کاغذ با اجراي سيستمهاي پيشرفته نرمافزاری باشد، سیستمهای دستی کنار گذاشته شود، براي موديان شفاف، فرش قرمز پهن كنيم، ساختارها اصلاح شود، از تجارب مالياتي كشورهاي موفق در اين زمينه استفاده شود و ....
در آخر پیشنهاد میشود ریاست محترم سازمان امور مالیاتی در ماه یک روز را اختصاص دهند به ملاقاتهای مردمی که مودیان،حسابداران رسمی، ماموران مالیاتی، متخصصان، نمایندگان اصناف مختلف و ....، مواردی را به استحضار ایشان برسانند که به طور قطع برای سیستم مالیاتی مفید خواهد بود زيرا 100 درصد موارد مالیاتی و معضلات از سوی مشاوران ایشان قابل انتقال نخواهد بود. این موضوع در اصلاح سیستم مالیاتی بسیار موثر خواهد بود.
* حسابدار رسمي- حسابدار مستقل
mbataghvaIACPA@yahoo.com
+ نوشته شده در جمعه ششم بهمن ۱۳۹۱ ساعت 12:46 توسط رسول صالحی
|
دیروز کمیتها برام مهم بود! امروز شاید کیفیتها!