پرسش و جواب مهم و کلیدی از قانون مالیات بر ارزش افزوده ایران
شمول قانون ماليات بر ارزش افزوده بر فعالان اقتصادي و فعاليتهاي اقتصادي چگونه است؟
عرضه كالاها از طريق هر نوع معامله (بيع، صلح، هبه و ...) و ارائه خدمات در قبال ما به ازاء و براي غير در ايران و همچنين واردات آنها به استثناي موارد معاف مصرح در ماده (12) صرفنظر از دولتي، تعاوني يا خصوصي تلقي شدن اشخاص، نحوه قيمت گذاري و تعيين حق الزحمه، مشمول پرداخت ماليات و عوارض ميباشند. در اين چارچوب به استناد بخشنامه شماره56/3823/70554 مورخ1387/5/13 معاون هزينه و خزانه دار كل كشور كليه ذيحسابهاي دستگاههاي دولتي مكلف به برقراري تمهيدات لازم در خصوص ماليات و عوارض موضوع اين قانون ميباشند.
تاريخ تعلق ماليات در خصوص فعاليتهاي پيمانكاري به چه ترتيبي خواهد بود؟
به استناد مفاد بند ب ماده )11( قانون، تاريخ تعلق ماليات در مورد ارائه خدمات، تاريخ صورتحساب يا تاريخ ارائه خدمات هر كدام كه مقدم باشد، (حسب مورد) خواهد بود. از آنجايي كه فعاليتهاي پيمانكاري از مصاديق ارائه خدمات تلقي ميشوند، لذا اينگونه موديان مكلفند به هنگام صدور صورت وضعيت نسبت به درج و وصول ماليات و عوارض ذيل صورت وضعيتهاي صادره اقدام نمايند. بديهي است در صورتي كه صورت وضعيتهاي صادره، توسط كارفرما تعديل، ماليات و عوارض متعلقه نيز متناسب با تعديل انجام شده، تعديل خواهد گرديد.
چگونگي تشخيص موديان مشمول نظام ماليات بر ارزش افزوده توسط خريداران كالا يا خدمت ؟
كليه موديان ثبت نام شده در نظام ماليات بر ارزش افزوده مكلف به درج و وصول ماليات و عوارض متعلقه ذيل صورتحسابهاي صادره ميباشند و خريداران كالا و يا خدمت در حال حاضر ميتوانند از طريق مدارك ثبت نام اينترنتي مودي و در آينده نزديك از طريق گواهينامههاي صادره توسط سازمان امور مالياتي كشور از صحت و قانوني بودن پرداخت ماليات و عوارض به فروشنده (به عنوان مودي ثبت نام شده در نظام ماليات بر ارزش افزوده) اطمينان حاصل نمايند.
نحوه عدم شمول ماليات و عوارض در خصوص كالاهاي معاف به چه ترتيبي است؟
به موجب بند (4) ماده (12) صرفاً روغن نباتي و شكر كه قابليت مصرف خوراكي براي مصرف كننده را دارند از پرداخت ماليات و عوارض معاف ميباشند ليكن روغن نباتي خام و شكر تصفيه نشده مشمول پرداخت ماليات و عوارض ميباشند. شايان ذكر است معافيت مذكور در رابطه با روغن نباتي خوراكي حاصل از ريشه نباتي از جمله روغن ذرت، سويا، كلزا، كنجد، آفتابگردان، زيتون جاري ميباشد.
به موجب بند (4) ماده (12) صرفاً روغن نباتي و شكر كه قابليت مصرف خوراكي براي مصرف كننده را دارند از پرداخت ماليات و عوارض معاف ميباشند ليكن روغن نباتي خام و شكر تصفيه نشده مشمول پرداخت ماليات و عوارض ميباشند. شايان ذكر است معافيت مذكور در رابطه با روغن نباتي خوراكي حاصل از ريشه نباتي از جمله روغن ذرت، سويا، كلزا، كنجد، آفتابگردان، زيتون جاري ميباشد.
شرايط عدم شمول ماليات و عوارض در خصوص كالاها و خدمات صادراتي چگونه است؟
طبق مفاد ماده يك قانون ماليات بر ارزش افزوده صادرات كالاها و خدمات مشمول مقررات قانون ماليات بر ارزش افزوده ميباشد. چنانچه اينگونه موديان نسبت به ثبت نام در نظام ماليات بر ارزش افزوده (فارغ از حجم معاملات) اقدام و همچنين نسبت به تسليم اظهارنامه مالياتي در موعد مقرر قانوني اقدام نمايند با رعايت ترتيبات مقرر در ماده )13( قانون ياد شده ماليات ها و عوارض پرداخت شده قابل استرداد خواهد بود.
اگر سازمان امور مالیاتی کشور استرداد ناشی از صادرات و یا ناشی از خرید یکجای ماشین الات، تجهیزات و یا مواد اولیه را به موقع انجام ندهد، چه روی خواهد داد؟
بر اساس قانون مالیات بر ارزش افزوده چنانچه سازمان امور مالیاتی کشور استرداد مالیات بر ارزش افزوده را در مهلت مقرر قانونی (سه ماه) به انجام نرساند، مبالغ مالیات بر ارزش افزوده مشمول استرداد مشمول جریمه ای معادل ۲ درصد در ماه خواهد گردید که بایستی توسط این سازمان به همراه مالیاتهای مشمول استرداد به مودیان پرداخت گردد.
در قانون مالیات بر ارزش افزوده نرخ جریمه تاخیر برای مودیان و سازمان امور مالیاتی کشور به صورت یکسان در نظر گرفته شده است.
آیا ماشین آلات خطوط تولید کارخانجات و به طور کلی تجهیزات مورد استفاده در امر کسب و کار مشمول مالیات بر ارزش افزوده میگردد؟
خیر ، اساسا” مالیات پرداختی توسط مؤدیان ثبت نام شده بابت انواع نهاده ها از جمله ماشین آلات خطوط تولید کارخانجات و سایر تجهیزات که برای فعالیت اقتصادی مورد استفاده قرار گرفته اند، از مالیاتهای وصول شده توسط آنها در اولین دوره مالیاتی با تسلیم اظهارنامه و درخواست مودیان قابل استرداد است.
آیا قراردادهای خدمات نیروی انسانی مشمول مالیات و عوارض این قانون میگردد؟
قراردادهای تامین نیروی انسانی از مصادیق ارائه خدمت بوده و مشمول مالیات و عوارض این قانون خواهد بود.
شایان ذکر است در خصوص قراردادهای پیمانهای مدیریت، که هزینه حقوق و دستمزد پرسنل کلاٌ توسط کارفرما به طور مستقیم پرداخت میگردد (و در دفاتر کارفرما ثبت میشود) مالیات و عوارض این قانون صرفاً نسبت به مبلغ ریالی خدمات مدیریت ارائه شده وضع میگردد.
آیا در این نظام مالیاتی خریدهای یکجای یک بنگاه تولیدی یا توزیعی و یا فرایند طولانی تولید در برخی از صنایع، موجب تحمل طولانی مدت بار مالیاتی ناشی از این مالیات تا زمان فروش کالاها یا خدمات تولید یا عرضه شده نخواهد گردید؟
خیر،مودیان این نظام مالیاتی حتی در صورت انجام یکجای خریدهای خود و یا فرایند طولانی تولید، بار مالیاتی این نوع مالیات را تا زمان تولید و فروش محصول مربوطه تحمل نخواهند نمود، بلکه درزمان تسلیم اولین اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده (که دوره های کوتاه فصلی برای آن تصویب گردیده است)، اضافه پرداختی مالیات بر ارزش افزوده را از دولت بازپس خواهند گرفت.
وضعیت مبادلات در مناطق ویژه اقتصادی و مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی چگونه است؟
شرکت هایی که در مناطق ویژه اقتصادی و مناطق آَزاد تجاری ـ صنعتی فعالیت مینمایند، در محدوده مناطق یاد شده و همچنین از بابت انجام واردات و صادرات با خارج از کشور مشمول پرداخت مالیات و عوارض موضوع این قانون نمیگردند.
لیکن مبادلات و نقل و انتقال کالا بین مناطق مذکور با داخل کشور مشمول پرداخت مالیات و عوارض موضوع قانون صدر الاشاره میگردد.
شایان ذکر است به استناد ماده )۱۳( قانون موصوف مالیاتها و عوارض پرداخت شده بابت صادرات کالا و خدمت به خارج از کشور که از طریق مبادی خروجی رسمی صورت میگیرد، با ارائه برگه خروجی صادره توسط گمرک (در مورد کالا) و اسناد و مدارک مثبته مسترد میگردد.
آیا چند مرحلهای بودن مالیات بر ارزش افزوده و وصول آن در هر یک از مراحل واردات ـ تولید ـ توزیع موجب اخذ مضاعف مالیات نخواهد شد؟
خیر ، مکانیزم اجرایی این مالیات به گونهای است که مالیات بر ارزش افزوده پرداختی در هنگام خرید به عنوان اعتبار (طلب) مالیاتی ایشان محسوب شده و به صورت دورهای تسویه میگردد. به همین دلیل هیچ مالیات مضاعفی بر فعالان اقتصادی تحمیل نمیشود.
این مهم از ویژگیهای بارز مالیات مورد بحث است که منجر به جایگزینی آن با دیگر انواع مالیاتهای فروش در سایر کشورهای جهان شده است.
آیا با اجرای این نظام مالیاتی، هیچ یک از مالیاتهای قبلی حذف یا تعدیل خواهند گردید؟
بلی ، از آنجا که مالیات بر ارزش افزوده بر پایه مصرف وضع میگردد جایگزین مالیاتها و عوارض موضوع قانون موسوم به تجمیع عوارض خواهد گردید.
آيا اجاره اموال غير منقول از مصاديق معافيت بند 8 ماده 12 تلقي ميگردد؟
اموال غير منقول و همچنين اجاره آنها از پرداخت ماليات و عوارض معاف ميباشند.
خدمات حمل و نقل كالاهاي صادراتي و ترانزيت در صورت رعايت شرايط مصرح ذيل (موضوع بخشنامه شماره 656 مورخ 14/1/87 رئيس كل سازمان امور مالياتي) مشمول ماليات و عوارض اين قانون نخواهد بود.
الف ـ درآمدهاي ارزي تحصيلي داراي منشا خارجي كه توسط اشخاص حقيقي و حقوقي و از طريق سيستم بانكي از خارج از كشور به حساب شركت حمل و نقل صاحب درآمد واريز گردد و براي آن قرارداد يا صورتحساب صادر شده باشد.
ب ـ پروانه ترانزيت خارجي در چارچوب قانون حمل و نقل و عبور كالاهاي خارجي از قلمرو جمهوري اسلامي ايران براي آن صادر و عمليات ترانزيت انجام و تسويه صورت پذيرفته باشد.
ج ـ درآمد ارزي حاصل از حمل كالاهاي صادراتي در صورتيكه مسئوليت حمل كالاها از مبدا جمهوري اسلامي ايران تا مقاصد خارجي از كشور به عهده شركت حمل و نقل بينالمللي ايران واگذار شده باشد.
آيا معافيت خدمات حمل و نقل قابل تسري به حمل و نقل بار و كالا ميباشد؟
معافيت بند )12( ماده )12( خدمات حمل و نقل صرفاً در خصوص خدمات حمل و نقل مسافري موضوعيت دارد و معافيت ياد شده قابل تسري به خدمات حمل و نقل بار و كالا نميباشد.
وضعيت مبادلات در مناطق ويژه اقتصادي و مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي چگونه است؟
شركتهايي كه در مناطق ويژه اقتصادي و مناطق آَزاد تجاري ـ صنعتي فعاليت مينمايند، در محدوده مناطق ياد شده و همچنين از بابت انجام واردات و صادرات با خارج از كشور مشمول پرداخت ماليات و عوارض موضوع اين قانون نميگردند. ليكن مبادلات و نقل و انتقال كالا بين مناطق مذكور با داخل كشور مشمول پرداخت ماليات و عوارض موضوع قانون صدر الاشاره ميگردد.
شايان ذكر است به استناد ماده )13( قانون موصوف مالياتها و عوارض پرداخت شده بابت صادرات كالا و خدمت به خارج از كشور كه از طريق مبادي خروجي رسمي صورت ميگيرد، با ارائه برگه خروجي صادره توسط گمرك (در مورد كالا) و اسناد و مدارك مثبته مسترد ميگردد.
آيا اعمال دستورالعمل صورتحساب و درج كد اقتصادي و مشخصات هويتي خريدار در فاكتور الزامي است؟
طبق مفاد ماده )19( قانون موصوف و همچنين مفاد راهنماي صورتحساب فروش كالا و خدمت، مؤديان مشمول اين نظام موظفند اطلاعات هويتي مشخصات متعاملين، اعم از نام، كد اقتصادي يا كد ملي (حسب مورد)، نشاني كامل و كد پستي را در خصوص فروشندگان و خريداران به طور كامل درج نمايند. كليه موديان مشمول نظام ماليات بر ارزش افزوده، مكلف به اجراي صحيح قانون ميباشند. بديهي است ارائه اطلاعات هويتي از جمله كد اقتصادي براي اشخاص حقوقي و كد ملي براي اشخاص حقيقي از الزامات مقرر جهت اجراي صحيح قانون ميباشد.
لازم به يادآوري است آن دسته از مؤديان كه بر اساس قالب صورتحسابهاي اعلام شده طي اطلاعيههاي قبلي سازمان امور مالياتي كشور (در چارچوب ماده 169 قانون مالياتهاي مستقيم) اقدام به چاپ صورتحسابها و يا تنظيم صورتحسابهاي رايانهاي نمودهاند، ميتوانند تا پايان سال 1387 نسبت به ادامه استفاده از صورتحسابهاي خود اقدام نمايند، مشروط بر اينكه ماليات بر ارزش افزوده و عوارض متعلقه را محاسبه و ذيل صورتحساب درج و اخذ گردد.
ضمناً سازمان امور مالياتي كشور آمادگي خود را به منظور بررسي پيشنهادات آن دسته از موديان مالياتي كه به دليل محدوديتهاي موجود قادر به استفاده از صورتحساب اعلامي نميباشند اعلام ميدارد.
آيا فعالان اقتصادي (اعم از كارخانجات، شركتها و صاحبان مشاغل) اين ماليات را خواهند پرداخت؟
خير، نظام ماليات بر ارزش افزوده نوعي نظام ماليات بر مصرف است و فعالان اقتصادي اعم از اشخاص حقيقي و حقوقي كه مؤدي اين نظام مالياتي محسوب ميشوند، صرفاً عامل وصول و انتقالدهنده اين ماليات آن به مصرفكننده تلقي ميگردند و هيچگونه مالياتي توسط ايشان پرداخت نميشود.
آيا با اجراي اين نظام مالياتي، هيچ يك از مالياتهاي قبلي حذف يا تعديل خواهند گرديد؟
بلي،از آنجا كه ماليات بر ارزش افزوده بر پايه مصرف وضع ميگردد جايگزين مالياتها و عوارض موضوع قانون موسوم به تجميع عوارض خواهد گرديد.
خير، مكانيز اجرايي اين ماليات به گونهاي است كه ماليات بر ارزش افزوده پرداختي در هنگام خريد به عنوان اعتبار (طلب) مالياتي ايشان محسوب شده و به صورت دورهاي تسويه ميگردد. به همين دليل هيچ ماليات مضاعفي بر فعالان اقتصادي تحميل نميشود. اين مهم از ويژگيهاي بارز ماليات مورد بحث است كه منجر به جايگزيني آن با ديگر انواع مالياتهاي فروش در ساير كشورهاي جهان شده است.
خير، اساسا“ ماليات پرداختي توسط مؤديان ثبت نام شده بابت انواع نهاده ها از جمله ماشين آلات خطوط توليد کارخانجات و ساير تجهيزات که براي فعاليت اقتصادي مورد استفاده قرار گرفته اند، از مالياتهاي وصول شده توسط آنها در اولين دوره مالياتي با تسليم اظهارنامه و درخواست موديان قابل استرداد است.
خير، موديان اين نظام مالياتي حتي در صورت انجام يكجاي خريدهاي خود و يا فرايند طولاني توليد، بار مالياتي اين نوع ماليات را تا زمان توليد و فروش محصول مربوطه تحمل نخواهند نمود، بلكه درزمان تسليم اولين اظهارنامه ماليات بر ارزش افزوده (كه دوره هاي كوتاه فصلي براي آن تصويب گرديده است)، اضافه پرداختي ماليات بر ارزش افزوده را از دولت بازپس خواهند گرفت.
بلي، موديان اين نظام مالياتي کافي است:
در زمان فروش کالاها و عرضه خدمات صورتحساب صادر و علاوه بر بهاي کالاها و خدمات عرضه شده ماليات را محاسبه و از طرف ديگر معامله اخذ نمايند،
علاوه برنگهداري اطلاعات و اسناد و مدارک خريد و فروش خود (کما في السابق)، صورت مالياتهاي پرداختي در زمان خريد و دريافتي در زمان فروش را نگهداري نمايند،
با تکميل اظهارنامه ساده فصلي، تسويه حساب نمايند. (طلب خود بابت مالياتهاي پرداختي در زمان خريد را از مالياتهاي دريافتي کسر و ما به التفاوت را به دولت پرداخت يا از دولت دريافت نمايند)
آيا اجراي اين نظام مالياتي باعث افزايش بهاي کالاها و خدمات براي مصرف کننده نهائي نخواهد گرديد؟
خير، در ابتدا نرخ عمومي مالياتي 7 و 10 درصدي براي اجراي اين نظام مالياتي پيش بيني گرديده بود. ليکن با تصميم و پيشنهاد دولت و نمايندگان محترم مجلس شوراي اسلامي مبني بر
کاهش نرخ اين ماليات (به 1.5 درصد ماليات به علاوه 1.5 درصد عوارض)؛
حذف مالياتها و عوارض موضوع قانون موسوم به تجميع عوارض با اجراي ماليات بر ارزش افزوده،
اعطاي معافيتهاي گسترده به کالاها و خدمات مورد استفاده اقشار آسيب،
و تصويب اين پيشنهادات در مجلس شوراي اسلامي، به هيچ وجه شاهد تغيير قابل ملاحظه اي در قيمتها در اثر اجراي اين قانون نخواهيم بود.
اگر سازمان امور مالياتي کشور استرداد ناشي از صادرات و يا ناشي از خريد يکجاي
ماشين الات، تجهيزات و يا مواد اوليه را به موقع انجام ندهد، چه روي خواهد داد؟
بر اساس قانون ماليات بر ارزش افزوده چنانچه سازمان امور مالياتي کشور استرداد ماليات بر ارزش افزوده را در مهلت مقرر قانوني (سه ماه) به انجام نرساند، مبالغ ماليات بر ارزش افزوده مشمول استرداد مشمول جريمه اي معادل 2 درصد در ماه خواهد گرديد که بايستي توسط اين سازمان به همراه مالياتهاي مشمول استرداد به موديان پرداخت گردد.
در قانون ماليات بر ارزش افزوده نرخ جريمه تاخير براي موديان و سازمان امور مالياتي کشور به صورت يکسان در نظر گرفته شده است.
دیروز کمیتها برام مهم بود! امروز شاید کیفیتها!